Urukundo rudashobora guhagarikwa n'imvura y'amahindu
Namaze imyaka 14 nkora mu nganda zikora ibikorwa byo kongera ibimenyetso by'uturemangingo—nkora ibikorwa byo gusana uturere twapfuye, nkongera ibimenyetso bidakomeye, kandi nkemura ibibazo by'itumanaho mu ngo, mu bucuruzi no mu nganda. Ariko uko igihe cyagiye gihita, namenye ikintu cyoroshye: ikoranabuhanga si uguhuza ibimenyetso gusa. Ni uguhuza abantu, imitima n'inzozi.

Niyo mpamvu itsinda ryacu riherutse kujya mu ishuri ribanza rya Ma'an i Yunfu mu gikorwa cyo gutanga, kwiga no guseka. Imvura nyinshi yaguye mu gitondo cyose, ariko ntitwayihagaritse. Iyo tuza kuba twarasezeranyije abana ko tuzaza, twagombaga kubahiriza iryo sezerano. Urugendo rwari rutinze, ariko buri kilometero yose yumvaga ifite icyo ivuze.

Tuhageze, twatanze ibikoresho by'ishuri n'ibikoresho bya siporo—amakaramu y'amabara menshi, amakaye, udupira twa badminton, n'imipira. Amaso y'abana yahise agaragara. Umukobwa umwe muto yavuze ati “urakoze” buhoro, kandi buri kumwenyura gato byatumye urugendo rurerure rugira agaciro. Nta biganiro byiza byatanzwe, hari ibihe bishyushye byo gusangira n'ibyishimo.
Nyuma, twakoze isomo ryoroheje rya siyansi. Twaganiriye ku byo tuzi neza: ibimenyetso. Naberetse ikimenyetso cyo gukinisha, mbasobanurira mu magambo yoroshye uburyo kibuza kubangamira no kubungabunga amakuru. Abana bararungurutse amaso yabo bafite amatsiko. Babajije ibibazo bishimishije kandi by'ukuri: Ese gishobora guhagarika ibimenyetso by'imikino? Ese dushobora kwiyubakira twe ubwacu umunsi umwe?

Nababwiye ikintu kimwe nabwiraga buri rubyiruko rubaza ibijyanye na siyansi: kwibanda ku bintu bikurura abantu, kwirengagiza ibintu bikurura abantu, no gukurikiza inzozi zawe. Nk’uko ikimenyetso cyiza gica urusaku, gukora cyane bizagufasha kugaragara neza. Abana benshi basangiye inzozi zabo—abahanzi, abazimya umuriro, abahanga mu bya siyansi—kandi byari byiza kubona ibyiringiro byabo byiza by’ejo hazaza.
Nyuma y'amasomo, imvura yarahagaze, maze dukina imikino ku kibuga cy'imikino. Imikino yihuse yo kwisubiraho, intebe z'umuziki, n'ibyishimo byinshi. Abana batuje baraje, inseko z'isoni zihinduka urwenya rwinshi, kandi ikibuga cyose cyuzuyemo ibyishimo gusa. Byatwibukije ko ibyishimo bidakenera byinshi - ubwitonzi, kwitabwaho, n'igihe gusa.
Mu myaka 14 ishize, ikigo cyacu cyavuye ku itsinda rito kigera ku rwego rwo hejuru. Twarangije imishinga irenga 500 y'amasimbuka, dukemura ibibazo ibihumbi by'amasimbuka adakomeye, kandi dufasha ubucuruzi n'abaturage gukomeza guhuzwa. Ariko nta na kimwe muri ibyo gifite agaciro nta mutima. Ikoranabuhanga ryiza rifasha abantu, kandi gutsinda nyako bivuze gutanga umusanzu, gusangira ubumenyi, no gushyigikira ubwenge bw'abakiri bato.
Uru ruzinduko mu Ishuri Ribanza rya Ma'an rwari intambwe imwe gusa. Imibereho myiza y'abaturage si igikorwa cy'inshuro imwe gusa—ni akamenyero. Tuzakomeza kunoza ikoranabuhanga ryacu ry'amajwi, kandi tuzakomeza gusura amashuri, dusangiza siyansi, kandi tugashishikariza abana kurota cyane. Ikoranabuhanga rihuza amajwi; ubuntu buhuza imitima.
Niba ukora ku mishinga yo gukwirakwiza ibimenyetso, cyangwa niba ushishikajwe no gukoresha ikoranabuhanga mu gufasha abaturage, reka duhuze. Mfite uburambe bw'imyaka 14 mu buzima busanzwe, nishimiye gusangira inama z'ukuri, ibisubizo bifatika, n'ibitekerezo by'uburyo ikoranabuhanga rishobora gufasha abantu n'inzozi zabo.
Igihe cyo kohereza: Gicurasi-23-2026